Foto EDM
Jos van Immerseel: ‘Muziek moet je uitvoeren met de juiste middelen’
Op vrijdag 3 en zaterdag 4 maart weerklinken in het Concertgebouw de greatest hits van George Gershwin (1898-1937), wereldvermaard door composities als An American in Paris, de opera Porgy and Bess en vooral Rhapsody in Blue. Opvallend: Gershwin wordt hier gebracht door Anima Eterna Brugge met dirigent Jos van Immerseel, sinds jaar en dag gekend als een “diehard” uit de wereld van de historische uitvoeringspraktijk. Ook Gershwins muziek ontsnapt niet aan deze ijver. ‘Je moet de muziek presenteren zoals de componist die in zijn hoofd had’, verdedigt van Immerseel zijn beproefde aanpak.
EXit: Gershwin en van Immerseel, mag ik dat een vreemd huwelijk vinden?
Van Immerseel: ‘Helemaal niet. Weet u, ooit moest ik voor mijn eindexamen aan het Conservatorium een concerto spelen. Ik stelde Gershwins (enige) pianoconcerto voor en werd meteen voor twee weken geschorst. Gershwin mocht niet, not done, beetje vulgair. Nochtans vind ik dat één van de beste pianoconerto’s. Ik heb toen maar Grieg gespeeld.’
‘Ik ben altijd geboeid geweest door Gershwins muziek zoals met ‘An American in Paris’ dat we reeds in 2007 in het Concertgebouw hebben gebracht. Maar uiteraard is Gershwin niet het soort repertoire waarmee men mij doorgaans associeert. Er heerst trouwens enig misverstand over de muziek van Gershwin. Het is geen jazzmuziek, maar hij heeft zich wel door de jazz laten beïnvloeden. Ik speelde al lang met de gedachte om iets met zijn muziek te doen, maar dan pas na grondig voorbereidend studiewerk. Die kans bood zich nu aan.’
EXit: Welke kans?
Van Immerseel: ‘Toeval. Ik las een artikel in een New Yorks muziekmagazine over de claxons die Gershwin gebruikte in zijn compositie An American in Paris, ter illustratie van de Parijse sfeer. Hij gebruikte die claxons als muziekinstrument, maar de notatie erbij bleek verkeerd gelezen te zijn. Men dacht dat de A,B,C en D een nummering voorstelden, maar de zoon van de eerste uitvoerder, percussionist, zette de fout recht. Bleek dat het om vier ‘tonen’ ging (La, Sib, Do en Re) die logisch klinken in het geheel. Zo zie je maar.’
‘Momenteel wordt ook hard gewerkt aan een kritische en volledige editie van Gershwins werk. Na zijn dood hebben de uitgevers geknoeid met zijn oeuvre. Daar houden wij nu rekening mee. We plegen, in samenwerking met enkele Amerikaanse partners, heel wat research die moet leiden tot de correcte partituren, zoals gebruikt in de jaren twintig. Ik mag u verzekeren, de verschillen met vroeger zijn enorm, vooral dan door het ‘gemengd’ gebruik van de instrumenten (LF. volgt een technische uitleg over het verschil tussen de ‘warmere’ darmsnaren en de ‘koude’ metaalsnaren ).’
Tot slot bood het nieuwe tweejaarlijkse muziekfestival van Brugge – B Major! – de ideale context voor een bijzonder project als dit. Het publiek lijkt onze mening alvast te delen, want het concert van 3 maart was in een mum van tijd uitverkocht! Gelukkig kwam ons ‘huis van vertrouwen’ Concertgebouw Brugge met de ideale oplossing door op 4 maart een extra matinee in te plannen…
EXit: Iets heel anders nu: op 24 november liet u zich in het Concertgebouw als dirigent vervangen door de jonge Jakob Lehmann. Lonkt het afscheid?
Van Immerseel: ‘Helemaal niet. De bedoeling is wel om uit te kijken naar de toekomst van het orkest. Mocht ik, na meer dan dertig jaar ervaring met research en muziekpraktijk, uit het beeld verdwijnen, moet het orkest verder kunnen gaan. We hebben lang gezocht naar een goede oplossing. De formule met een vaste gastdirigent bleek niet leef- noch betaalbaar. Daarop bedachten we de formule met jonge assistent- en gastdirigenten. Zo krijgen onder meer de Brugse klavecinist Korneel Bernolet en violist Jakob Lehmann de kans om met het orkest muziekprojecten te realiseren. Voor alle duidelijkheid: er komt voorlopig geen nieuwe vaste leiding bij Anima Eterna Brugge, maar we geven enkele jonge mensen graag de kans om te groeien in het orkest.’
‘Overigens, het orkest heeft vandaag een jeugdige basis die bulkt van talent en ambitie. Ze zijn ‘gebeten’ door het project dat hier is opgebouwd. Dat kan je op het Conservatorium niet leren!’
EXit: Bij elk muziekproject van Anima Eterna Brugge zet u fors in op de historische uitvoeringspraktijk. Wordt u die strijd nooit moe?
Van Immerseel: ‘Nee. Je moet de muziek presenteren zoals de componist die in zijn hoofd had. Vergelijk dat met kunstwerken die na een grondige restauratie voor het eerst een heel andere aanblik geven en terug hun oorspronkelijke staat laten zien. Muziek moet je dan ook uitvoeren met de juiste middelen, maak er geen grijze brij van. Maar geheel terzijde: iedereen doet maar wat hij of zij graag wil, wij volgen onze koers.’ (LF)
Gershwin’s greatest hits- Anima Eterna Brugge in Concertgebouw Brugge – vrijdag 3 (om 20 u.) en zaterdag 4 maart (om 15 u.) in het kader van de nieuwe muziekbiënnale B Major!
Info en tickets: animaeternabrugge.be, bmajor.be en In & Uit.
Vind-ik-leuk Aan het laden...
Exit Magazine 