Exit Magazine

Maandelijks Brugs Cultuurblad

Maandelijks archief: mei 2018

Gold, 15deeeuwse Brugse polyfonie

Albert Edelman (Foto Friese Landuyt)

 

Van 7 tot en met 13 mei loopt er in Brugge een nieuw festival: Gold. Het festival vertelt het verhaal van Donaas De Moor en verbindt onroerend erfgoed, kunstschatten en muziek van Brugge uit de vijftiende eeuw.

Tijdens deze eerste editie van het festival staat de Bruggeling Donaas de Moor (+1483) centraal. Een figuur, die onder andere door de muziek van Jacob Obrecht, vandaag nog steeds bekend is. De Moor was een rijke pelshandelaar. Hij investeerde veel in kunst en met zijn kapitaal verbouwde hij onder meer de Sint-Jakobskerk waar zijn persoonlijke kapel nog altijd bestaat. Verder schonk hij veel geld aan de minderbedeelden en liet hij de godshuisjes in de Boeveriestraat bouwen.

De Moor was ook nauw betrokken bij de Brugse politiek tot hij beschuldigd werd van fraude. Hij werd verbannen uit de stad en nam zijn toevlucht tot het West-Vlaamse Middelburg. Hij kwam terecht bij Pieter Bladelin, die samen met zijn vrouw Middelburg heeft gesticht en in Brugge Hof Bladelin liet bouwen. De Moor overleed vrij snel. Vermoedelijk voor een flinke som geld werd zijn ballingschap opgegeven en mocht hij begraven worden in de Sint-Jakobskerk van Brugge.

Polyfonie

‘Het is opmerkelijk hoeveel muziek die in Brugge geschreven is, verspreid werd van Polen tot Italië’, zegt Albert Edelman, artistiek coördinator Oude Muziek bij het Concertgebouw Brugge. ‘De kwaliteit van de kunst was bovendien extreem hoog. Veel rijke mensen zorgden ervoor dat ambachtslieden, boekbinders, schilders en componisten hier hun weg vonden. Nu koopt geld andere dingen, maar toen kocht geld kunst. Europese musea hangen vol met kunst die in Brugge of voor Bruggelingen is gemaakt.’

De visueel herkenbare Vlaamse Primitieven zijn alom bekend, maar het 15deeeuwse Brugge liet ons nog een ander kunstproduct na: de polyfonie. ‘Gold brengt muziek waarmee Brugge groot geworden is op externe locaties, waarvoor de muziek is bedacht, bijvoorbeeld in een kerk’, aldus Edelman. ‘Daar komt de muziek thuis. Hard inzetten op de architectuur en de kunst die erbij hoort in combinatie met de historische verhalen van één Bruggeling, hebben we nog niet gedaan. Daarom was dit festival een buitenkans. We willen Gold zo om de twee jaar organiseren.’

Een breed aanbod

Een van de hoogtepunten van Gold is Missa De Sancto Donatiano van Jacob Obrecht, meteen een van de topstukken die het Concertgebouw dit seizoen presenteert. De Vlaamse componist schreef deze mis ter nagedachtenis aan Donaas de Moor. ‘Obrecht was zeer beroemd in Brugge dus de vrouw van de Moor, Adriana, zal een flink bedrag betaald moeten hebben om die mis te laten schrijven’, vertelt Edelman. ‘Daarmee heeft ze wel gezorgd dat haar man onsterfelijk is geworden.’ De mis bevat diverse thema’s uit Donaas’ leven. Zo is er een Vlaams lied dat verwijst naar zijn voedselbedeling in de gevangenis. ‘We weten uit de Moors testament dat deze mis is geschreven voor de Sint-Jakobskerk. Ik vind het dan ook heel magisch om dat op die plek te laten horen, en dat op 10 mei, door het wereldberoemde kamerkoor The Tallis Scholars.’

Naast dat topstuk, is Gold uiteraard veel meer. Een hele week kan men op verschillende plaatsen in Brugge, ook de Brugse Musea, ontdekken hoe de polyfonie hier -nog altijd- is ingebed, onder meer met enkele concertwandelingen. Een uitzonderlijke dag wordt zaterdag 12 mei met Take Out Obrecht: een gratis concertwandeling doorheen de hele binnenstad. Frederik Neyrinck, huiscomponist van het Concertgebouw, heeft een participatief project gemaakt van diezelfde mis. Hij knipte het stuk in zeventien secties en elk deel zal op acht locaties doorheen de stad gespeeld worden. Onder andere in de Sint-Jakobskerk, de orgelzaal op het Muntplein, Hof Bladelin en op de Vismarkt. “Een paar solisten van Brugge doen hieraan mee, musici van het conservatorium, de harmonie van Oedelem en Oostende, een aantal koren’, somt Edelman op. ‘Ook Wim Bertelmans speelt vanop de beiaard. Op de Burg is er ten slotte een groot slotmoment. Het is ambitieus, maar ook heel tof. Als je heel hard je best doet, kun je alle stukjes eens horen, maar de meesten zullen toch moeten kiezen.’ (LF/FL)

Gold, stemmen uit de Brugse Renaissance, 7-13 mei. Info concertgebouw.be/gold

 

‘Het accordeon blinkt uit in veelzijdigheid’

 

 

Van 6 mei tot en met 3 juni barst opnieuw het tweejaarlijkse muziekfeest Airbag los. Eén instrument staat centraal: het accordeon. Nieuw is dat het programma mee in handen is van een curator. Accordeonvirtuoos Gwen Cresens speelt regelmatig met Kommil Foo en Patrick Riguelle, maar is ook gastmuzikant bij bekende namen als Raymond van het Groenewoud, Guido Belcanto, Arno, Boudewijn De Groot en vele anderen.

 EXit: Je bent de allereerste curator van Airbag?
Gwen Cresens:
‘Ik heb een heel bijzondere band met festival, want ik was er elke keer al bij. In de eerste editie ontstond Papillon, een musette- en chansonprogramma dat ik maakte samen met Jean Corti. Later passeerde ik nog met Sam Vloemans, Raymond van het Groenewoud, Bart Voet en Esmé Bos. Met mijn eigen Orquesta Tanguedia concerteerde ik via Airbag in het Franse Wazemmes.’

EXit: Je hebt niet getwijfeld?
Cresens:
‘Zeker niet. Ik heb het programma samengesteld met Peter Roose, artistiek verantwoordelijke voor het festival. We zijn samen tot een heel divers aanbod gekomen. Die grote diversiteit is de sterkte van Airbag. Het is veel meer dan gewoon een accordeonfestival. Het is een echt stadsfestival dat zijn gelijke in Vlaanderen niet kent.’

EXit: Welke accenten heb je gelegd?
Cresens:
‘Ik vond het vooral belangrijk om een Belgische focus te leggen met muzikanten als Wim Claeys, Elke De Meester en de band Variomatic. Daarnaast wilde ik ook aandacht voor het jonge werk. Er is een heel nieuwe generatie beloftevolle accordeonisten op komst die heel uiteenlopende interessante dingen doet. Het was voor mij vooral een kwestie van ‘kill your darlings’. Bram van Weverberg speelt het hedendaagse klassieke repertoire. Stan Maris schrijft eigen werk en experimenteert met jazz en free jazz. Kajetan Kubala vertolkt op virtuoze wijze Russische klassiekers. Bruggeling Louis De Backere ten slotte is een muzikaal fenomeen waar we nog veel van zullen horen.’

 EXit: Je brengt ook jouw Orquesta Tipica Belgica mee?
Cresens:
‘Dat orkest bestaat uit vier bandoneons, een piano, contrabas en een strijkerssectie van minstens vier violen. We presenteren samen de dansmuziek uit Buenos Aires uit de eerste helft van de vorige eeuw. Je ziet ons aan het werk op de Burg op zondag 20 mei, in openlucht met een grote dansvloer voor het podium.’

EXit: Er staat op 24 mei een Curator Night op het programma. Wie nodig je uit?
Cresens:
‘Die avond speel ik met mijn nieuwe kwartet met drie doorwinterde jazzmuzikanten: Matthias Dewaele op drums, Janos Bruneel op bas en Alano Gruarin op piano. We spelen tango, musette, maar ook klassieke muziek van Bach en Grieg. Verder nodig ik het Brussels Chamber Orchestra onder leiding van Michel Bisceglia uit. Met hen breng ik een aantal stukken uit mijn nieuwste plaat die dit voorjaar verscheen op het label van Klara & Warner Classics.’

EXit: Kort daarna breng je een ode aan Dalida?
Cresens:
‘Ik doe dat samen met onder meer mijn vrouw Karla Verlie. We zijn allebei al jaren geïntrigeerd door deze fenomenale grande dame van de Franse muziek. Dalida kende grote muzikale successen, groeide uit tot icoon van de jaren 70, maar in de liefde kende ze minder geluk. In 2017 was het dertig jaar geleden dat ze uit het leven stapte. Voor ons een reden om een volledig programma te wijden aan haar onsterfelijke oeuvre met nummers als Parole Parole, Gigi l’amoroso en Ciao Ciao Bambino.’

EXit: Je speelt ten slotte ook in duo?
Cresens:
‘De voorbije jaren zijn heel wat professionele accordeonisten in duo gaan werken. Philippe Thuriot en Rony Verbiest bijvoorbeeld, maar ook Smeulders & Smeulders die een selectie uit hun Bach-programma zullen spelen. De Nederlandse dames van Toeac zijn specialisten in de creatie van hedendaagse composities. Zelf speel ik met Anne Niepold, een fantastische accordeoniste in de diatonische ‘range’, het broertje van het klassieke accordeon dat vaak in Ierse muziek wordt gebruikt. We spelen onder meer eigen nummers uit de plaat die we twee jaar geleden samen hebben gemaakt.’

www.airbag.be

 

C A P P A E R T stelt nieuwe cd voor in complete duisternis

Er staan donkere weken in het vooruitzicht voor C A P P A E R T, het nieuwe project van Annelies en Sarah Cappaert. Letterlijk dan, want C A P P A E R T stelt hun nieuwe cd ‘Warrior of the Good’ voor tijdens de unieke concertreeks ‘In the dark’. Op woensdag 2 en vrijdag 11 mei hult ook Theaterzaal De Biekorf zich in complete duisternis voor de zusjes-met-de-engelenstemmen.

 

 

Het concept van ‘In the dark’ mag dan al voor zich spreken, voor C A P P A E R T is het alvast een hele beproeving om concerten te spelen in een volledig donkere zaal. Ook voor het publiek zal het een aanpassing vragen en moet ze een blind vertrouwen stellen in wat er op het podium plaatsvindt. ‘Alles gebeurt in het donker. Er is niks, maar dan ook niks te zien. Gelukkig wel te horen en dat maakt deze concertreeks net zo bijzonder’, zegt Annelies Cappaert. ‘Als visuele prikkels wegvallen en je enkel kunt terugvallen op je tastzin, geuren en geluiden, word je kwetsbaar en keer je je meer naar binnen. Dat kan wel confronterend zijn. In het donker luister je ook anders naar muziek. Het is een uitdaging om jezelf over te geven aan die duisternis. Gelukkig weten we ons op het podium omringd door fantastische muzikanten. Al zal er vast wel eens iets mislopen en misschien al eens een scheve noot weerklinken. Dat mag. Onze muziek zal alvast heel eerlijk binnenkomen bij het publiek.’

Het project ontstond op vraag van Blindenzorg Licht en Liefde. Bij elk concert is er een team van blinde en slechtziende mensen aanwezig om het logistiek mogelijk te maken. Deze mensen leiden het publiek naar de zitplaatsen voor een unieke belevenis van het concert. Naast Annelies en Sarah maken ook Steve Willaert (piano, harpejji, accordeon), Wouter Berlaen (contrabas), Bert Verschueren (elektrische en akoestische gitaren) en Pim Dros (drums en percussie) deel uit van CAPPAERT.  ‘We mikken op 15 à 20 optredens in die reeks. Al spelen we ook gewone concerten, in the spotlights, dus.’

Ongepolijste juwelen

‘Ze schrijft muziek in kleurrijke penseelstrepen. Het zijn melodisch ongepolijste juwelen waar het gevoel primeert. Haar teksten zijn gelaagd en onthullen zich als Matroesjka’s. Een schrijfster die leeft ìn en voor haar liedjes…’ Zo omschrijft producer, filmcomponist en arrangeur Steve Willaert het schrijftalent van Annelies. ‘Ja, Steve heeft me overtuigd om met eigen werk naar buiten te komen’, zegt ze. ‘Ik hou van het bedenken van melodieën die volgens hem vandaag ‘rijkdom’ betekenen in de muziekwereld. Jarenlang hebben we backing vocals gedaan voor verschillende groepen en artiesten (De Dolfijntjes, Jo Lemaire …). Dat zijn hele goede leerscholen geweest om muzikaliteit en podiumvastheid op te doen. Steve gaf me genoeg zelfvertrouwen om nu met ‘Warrior of the Good’, een cd met eigen songs, uit te pakken.’

EXit: Opmerkelijk: je schreef je muziek in een huisje op de rotsen in Noord-Frankrijk. Een ideale plek om je diepste zieleroerselen naar buiten te brengen?

Annelies: ‘In dat huisje kan ik in alle rust en stilte schrijven en componeren. Werken met zicht op zee werkt zeer inspirerend voor mij. Sfeer vind ik heel belangrijk in songs en daar kan ik er in mijn eentje aan sleutelen.’

‘Ik schrijf op mijn eigen aangeleerde manier. In tegenstelling tot mijn broer en mijn zussen heb ik nooit een muziekopleiding genoten. Ik vond dat vroeger niet zo tof. Het blijkt nu niet echt een nadeel, want ik hoor het wel en kan de noten wel vinden. Als ik songs maak, speel ik alles zelf in: gitaar, bas, piano en percussie. Op het podium laat ik dat wel over aan mijn schitterende muzikanten zodat ik mij helemaal kan inleven in mijn songs.’ (ADC)

C A P P A E R T op vrijdag 11 mei in Theaterzaal De Biekorf,  20 uur. 

Tickets en info: http://www.cappaertmusic.com of xinix@lichtenliefde.be

 

Marcel Ponseele: ‘Je moet de beste zijn, anders kom je er niet’

Foto Friese Landuyt

Van Sint-Kruis naar Santa Cruz

De Brugse barokhoboïst Marcel Ponseele (60) oogt dan wel Bourgondisch, maar vergis u niet: hij heeft een loodzwaar beroep. Ruim honderd dagen per jaar zit hij op vliegtuigen richting Japan, Rusland of Zuid-Amerika, hokt hij op allerlei hotelkamers en doet hij de was en de strijk van zijn concertkleding. Met zijn ensemble Il Gardellino speelt hij op 4 mei in het Concertgebouw een thuismatch met een oratorium van Telemann, geleid overigens door een andere Bruggeling: Peter Van Heyghen. Het werk, Der Tag des Gerichts, beoogt ‘krachtige emoties’.

 Marcel Ponseele: ‘Dit werk heeft Il Gardellino al uitgevoerd in Antwerpen. We hebben toen dat werk van onder het stof gehaald. Der Tag des Gerichts van Telemann is heel boeiend, want je hoort er de overgang naar de klassieke muziek. Telemann was al tien jaar gestopt met componeren toen hij dit werk geschreven heeft. Hij was een leeftijdsgenoot van Johan Sebastian Bach, maar schreef al modernere werken. Bovendien heeft hij veel meer muziek geschreven dan Bach. Telemann was ook goed bevriend met Bach. Hij was ook peter van een van zijn kinderen.’

EXit: Klopt het dat de hobo een zeer moeilijk instrument is om te bespelen?

Ponseele: ‘Fysiek gezien is het een moeilijk instrument. Je moet weinig zuurstof, maar veel kracht en druk geven om het mondstuk te laten trillen. Als je het te slap maakt, krijg je het geluid van een doedelzak. Het is een compromis tussen mooie klank en fysieke haalbaarheid. Vroeger werd er weleens gezegd dat de hobo een ongezond instrument is omdat je longblaasjes ervan kunnen springen. Mijn specifieke probleem is echter dat mijn buikvlies soms begint te scheuren. Als het definitief doorscheurt, zal ik geopereerd moeten worden en zal ik niet meer kunnen spelen. Ik heb zelfs al een navelbreuk gehad.’

EXit: Een muzikant beoefent een zwaar beroep?

Ponseele: Nee, toch niet. Ik zeg dat ook aan mijn studenten: je moet de beste zijn, anders kom je er niet. Veel muzikanten spelen vandaag voor weinig geld, enkel en alleen om te kunnen overleven. Verder weet je soms in landen als Spanje of Italië de dag voor een optreden niet of je effectief kunt optreden. Ondanks die problemen heb je als muzikant wel je vrijheid. Als je wil stoppen met muziek maken, stop je ermee.’

EXit: Ben je ook nog dikwijls te vinden in het buitenland?

Ponseele: ‘Vroeger speelde ik twee tot drie keer per jaar in Japan. Dat reizen zit er nog in, al probeer ik het af te bouwen. Ik zit toch nog over de honderd dagen per jaar in het buitenland. Ik speel vaak met mijn ensemble in Zuid-Amerika. We speelden ook al in Polen waar er in tegenstelling tot België nog ongelofelijk veel jongeren in het publiek zitten.’

‘We hebben ook al in Bolivia gespeeld op een festival dat plaats vond in oude jezuïetenposten. Van Sint-Kruis naar de oerwouden van Santa Cruz (lacht). We kwamen daar toe in de oude missieposten en speelden in barokke kerkjes. Om vijftig kilometer te overbruggen, zaten we een hele dag in een camionet met een chauffeur die op een cocablad kauwde. Een hele belevenis.’

EXit: Naast muziek spelen bouw je ook je eigen instrumenten?

Ponseele: ‘Inderdaad, met mijn broer Francis maak ik muziekinstrumenten. Dat is een vak, dat kun je aanleren. We bouwen onder meer violen en gitaren. Francis is verantwoordelijk voor de algemene houtbewerking en de bouw van de houtblazers. Dat doen we in een oud schooltje in Hoeke. Dat was vroeger één klas voor alle studiejaren. Ik heb er nooit les gevolgd.’

EXit: Hoe kijk je nu terug op je carrière?

Ponseele: ‘Tevreden. Ik heb kunnen doen wat ik wou, ik heb kunnen spelen wat ik graag speel. Als ze mij opbellen met de vraag iets te spelen waar ik niet achter sta, kan ik het me permitteren om te weigeren. Ik ben verwend, dus. Ik heb ook het geluk dat Bach er is, want die muziek blijft boeien. Hij is en blijft de allergrootste. Mocht er alleen Telemann zijn, ik was al lang gestopt met muziek spelen. Naast Bach en Telemann heeft Il Gardellino nog interessante pareltjes gevonden. Ik denk maar aan Johann Friedrich Fasch, een componist die ongelofelijk veel muziek heeft geschreven waar je blij van wordt.’

EXit: De Oude Muziekbeweging vergrijst snel. Is er aflossing van de wacht?

Ponseele: ‘De toppers van weleer, een Herreweghe of een van Immerseel, blijven aan boord, want dit zijn zeer gedreven mensen. Toch staat er opvolging te wachten. Mensen als Bruggeling Bart Naessens of Korneel Bernolet zijn stuk voor stuk zeer getalenteerd. Ze gaan een eigen weg, het zijn geen afkooksels van de pioniers.’ (LF/FL)

Il Gardellino op 4 mei in het Concertgebouw

____

Buurderij Het Hoofdkwartier: weet wat je eet

Op donderdag 3 mei opent buurderij Het Hoofdkwartier zijn deuren in de Noorweegse Kaai 11 in Brugge. Een buurderij is een plaats waar boeren, producenten en consumenten één keer per week samen komen. Consumenten kunnen hun bestelde producten afhalen, producenten zijn aanwezig om een woordje uitleg te geven.

 Initiatiefneemster Cibe Vandewalle: ‘Alles komt rechtstreeks van de boer en/of ambachtelijke producent. Op die manier weet jij exact waar jouw eten vandaan komt. Geen lange keten aan tussenschakels en andere bedrijven. Het is niet alledaags om in oog te staan met jouw voedselproducenten.’

 EXit: Hoe werkt het precies?

Cibe: ‘Je wordt gratis en zonder bijkomende voorwaarden lid van buurderij Het Hoofdkwartier. Je hebt ongeveer 5 à 7 dagen de tijd om online je bestelling te plaatsen en te betalen. Op donderdag tussen 17.30 en 19.30 uur ben je welkom op onze buurderij om je bestelling af te halen.’

EXIt: Wat zijn de voordelen om voor jullie buurderij te kiezen?

Cibe: ‘Je hangt niet vast aan pakketten, jij kiest zelf wat je bestelt en dit elke week opnieuw. Je kunt je lidmaatschap stopzetten wanneer jij dat wil en dit zonder bijkomende kosten. Als je al eens een weekje wil overslaan, geen probleem!’

Alle info op https://boerenenburen.be/nl-BE/assemblies/11367

 Voor meer nieuws en evenementen:

https://www.facebook.com/Buurderij-Het-Hoofdkwartier-609995922666882/

%d bloggers liken dit: